Mostrando entradas con la etiqueta greba. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta greba. Mostrar todas las entradas

2013/05/30

Nondik dator "eskirol" hitza? (Argia aldizkaria)

Urtxintxek ehungileen greba hautsi omen zutenekoa



Manlleu (Katalunia), XX. mende hasiera. Bartzelonako inguru osoan bezala, Ter ibaiak zeharkatzen duen udalerrian garapen industrial bizkorra izan zen aurreko mendean, energia hidraulikoak mugiarazten zituen ehungailuei esker. Baina mende aldaketarekin bat, ehungintzaren krisialdia iritsi zen, Espainiak azken koloniak galdu izanak merkatua asko murriztu zuelako gehienbat. Langileen baldintzak, aurrez ere gogorrak, larriagotu egin ziren, eta inguruko beste askok bezala, Manlleuko ehungileek grebara jotzea erabaki zuten behin baino gehiagotan.

Ehungintza fabriketako jabeak grebalarien eskulana ordezkatuko zuten langileen bila aldameneko herrira joan omen ziren, Santa María de Corcó-ra. Baita ehungailuak martxan izateko adinako taldea bildu ere. Santa María de Corcóri L’Esquirol (katalanez, “urtxintxa”) ere esaten diote, herrian izen bereko taberna ezaguna zegoelako, eta tabernan, kaiola batean sartuta, karraskari txikia. Horrenbestez, Manlleuko grebalariak haien ordez jarduten zuten greba-hausleei esquirol esaten hasi omen zitzaien. Izengoiti bitxia pixkanaka zabaldu zen, Kataluniako mugak ere gainditu zituen eta greba-hausleren sinonimo da gaur egun gaztelania hitz egiten den lurraldeetan. Horixe da behintzat RAEk (Espainiako Errege Akadamiak) bere hiztegian, esquirol hitzari dagokion atalean, jasotzen duen azalpena.

Bertsio hori bera jaso zuen Rafael Puget Manlleuko industrialariak bere memorietan, Josep Pla idazleak Un senyor de Barcelona (1945) lanean aipatu bezala. Gainera, Pugeten arabera, goitizena Katalunia osoko lehenengo grebetako batean sortu zen.

Beste iturri batzuen arabera, ordea, eskirol ezizenaren jatorria zaharragoa da, Kataluniako langile mugimendua jaiotzearekin bat sortutakoa, hau da, langileak greba borroka tresna gisa erabiltzen hasi baino lehenagokoa.

Bigarren bertsio hori hemerotekan bermatzen da; 1941. urteko artikulu batean dagoeneko eskirolak aipatzen dira, eta kazetaria ez da Santa María de Corcóko biztanleez ari. Urte horretan, Igualada herrian, Bartzelonako Ehungileen Mutualitatea ezartzeak protestak eta liskarrak eragin zituen. Testuinguru horretan, mutualitatearekin bat egin zuten langileei “urtxintxa” esaten omen zieten, eta bazkide ez zirenei, aldiz, “mairu”.

2013ko maiatzaren 30a, Euskal Herriko greba orokorraren eguna


Nagore  Irazustabarrena

Nagore  Irazustabarrena
Argia, 2371. alea
2013-06-02

2012/06/24

Gasteizen 1976an hildakoak gaitzesteko eskatuko du Madrilen Amaiurrek

Amaiurrek legezkoa ez den proposamena aurkeztuko du. 

- Bost langile hil ziren

 

Koalizioak legezkoa ez den proposamena aurkeztuko du Kongresuan, 1976ko martxoaren 3ko gertaeretan segurtasun indarrek hildakoak eta zauritutakoak terrorismoaren biktima izendatzeko.

Eitb.com, 24/06/2012 14:32:00


Amaiurrek 1976ko martxoaren 3an Gasteizen gertatutakoak gaitzesteko ekimena aurketuko du asteartean Kongresuan. Istilu haietan bost langile hil ziren Poliziak eliza batean egiten ari zen langileen bilera hustu zuenean. 
Legezkoa ez den proposamenak, gainera, segurtasun indarren ekintzen ondorioz hildakoak eta zauritutakoak terrorismoaren biktima izendatzea eskatuko du. 

Kongresuak "hilketa eta eraso bortitzak" gaitzestea nahi du Amaiurrek, eta gertaera hartako biktimei eta senitartekoei elkartasuna agertzea.

Proposamenaren beste helburuetako bat Kongresuak Martxoaren 3ko Biktimen Elkartearen ekimenekin bat egitea da. Elkarteak egia, justizia eta kalte-ordaina eskatzen ditu.

"Ahaztearen eta inpunitatearen kontra"

Proposamenaren oinarrizko xedea "ahaztea eta inpunitatea" saihestea da, "gertatutakoa guztiz argitzea", biktimei justizia egitea eta erantzukizunak zehaztea. 

Azkenik, martxoaren 3ko biktimak Terrorismoaren Biktimen Aintzatespenerako eta Osoko Babeserako Legearen barruan sartzeko exijituko du Amaiurrek, baita "gertaeran Estatuak izandako erantzukizuna onartzea" ere.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...